🌿 Yusufeli, Artvin
Yusufeli Hakkında
Rafting ve doğa sporlarının merkezi.
📜 Tarihçe
1. İLK ÇAĞLARDAN OSMANLI DÖNEMİ'NE YUSUFELİ 🏛️
Doğu Karadeniz’in en köklü geçmişe sahip yerleşimlerinden biri olan YUSUFELİ, Çoruh Havzası’nın merkezinde sarp dağlar ile derin vadilerin şekillendirdiği eşsiz bir tarihi mirasa sahiptir. Google arama trendlerinde ilçenin geçmişini araştıran kullanıcıların en çok sorguladığı YUSUFELİ TARİHİ, sadece bir coğrafyanın değil, onlarca medeniyetin stratejik geçiş güzergahı oluşunun öyküsüdür. Resmi kaynaklar ve arkeolojik bulgular ışığında, Kalkolitik Çağ’dan günümüze uzanan kronolojik YUSUFELİ İLÇE TARİHÇESİ tüm detaylarıyla aşağıda derlenmiştir.
Çoruh Nehri ve kollarının oluşturduğu yaşam alanları, insanoğlunun bölgedeki ilk izlerini barındırmaktadır. YUSUFELİ DEMİRKÖY yakınlarında yapılan arkeolojik araştırmalarda bulunan bakır baltalar, ilçedeki ilk yerleşim izlerini M.Ö. 3000 (TUNÇ ÇAĞI) dönemine kadar indirmektedir. Bölge tarihsel süreç içerisinde; Hurri, Urartu, Kimmer, Saka, Pers, Roma ve Bizans hakimiyetinde kalmıştır. Gürcü Krallığı döneminde PERTAREK veya AKHALTİ adıyla anılan bölga, ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ hükümdarı 1. Alaaddin Keykubat zamanında gerçekleştirilen Selçuklu akınlarıyla Türk-İslam kültürünün etkisine girmeye başlamıştır.
🌙 [[ 2. OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİ VE KİSKİM KAZASI ]] 🌙
Bölge, Kanuni Sultan Süleyman döneminde, 16 Ağustos 1552 tarihinde PERTEKREK SANCAĞI adıyla Osmanlı idari yapısına dahil edilmiş ve Erzurum Beylerbeyliği’ne bağlanmıştır. 19. yüzyıla gelindiğinde idari düzenlemeler değişmiş ve 1871 yılında KİSKİM adıyla bir nahiye olarak İspir kazasına dahil edilmiştir. YUSUFELİ RESMİ KURUM KAYITLARINA göre; takvimler 1879 yılını gösterdiğinde Erzurum vilayetine bağlı bağımsız bir KİSKİM KAZASI (ilçesi) kurulmuştur. Kaza merkezi olarak ilk önce ÖĞDEM köyü seçilmiş, 10 yıl sonra ise merkez 1889'da ERSİS (Yüncüler) köyüne taşınmıştır.
🇹🇷 [[ 3. İSMİNİN DEĞİŞMESİ VE CUMHURİYET DÖNEMİ ]] 🇹🇷
Uzun yıllar haritalarda Kiskim olarak geçen ilçenin adı, 1912 yılında dönemin Veliahdı Yusuf İzzettin Efendi’nin ismine izafeten YUSUFELİ olarak değiştirilmiştir. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde, 1915 yılında Rus işgaline uğrayan ilçe, ARTVİN çevresindeki Türk milis kuvvetlerinin teşkilatlanmasında son derece kritik bir askeri üs vazifesi görmüştür. Rus ordusunun çekilmesinin ardından, YUSUFELİ İLÇESİ 1926 yılında Erzurum'dan ayrılarak yeni kurulan ARTVİN iline (o dönemki adıyla Çoruh vilayeti) bağlanmıştır.
🌊 [[ 4. COĞRAFYANIN ŞEKİLLENDİRDİĞİ TARİH: YER DEĞİŞTİREN İLÇE ]] 🌊
YUSUFELİ YERLEŞİM YERİ, Türkiye ve dünya genelinde idari merkezi en çok değişen ilçelerden biridir. Kuruluşundan bu yana Osmanlı ve Cumhuriyet dönemleri boyunca resmi olarak tam 7 kez yer değiştirmek zorunda kalmıştır. Son olarak, Türkiye'nin vizyon projelerinden biri olan ve Çoruh Nehri üzerine inşa edilen YUSUFELİ BARAJİ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ (HES) projesi nedeniyle ilçe merkezi sular altında kalmış, ilçe sakinleri modern altyapıya sahip yepyeni bir YUSUFELİ YENİ YERLEŞİM YERİ alanına taşınmıştır. Bu taşınma hareketi, ilçenin tarihine "modern bir dönüşüm kroniği" olarak geçmiştir.
💡 {{ TARİH MERAKLILARI İÇİN YUSUFELİ KÜLTÜR ROTASI: }} İlçenin derin geçmişini canlı bir şekilde gözlemlemek isterseniz; 9. yüzyıldan kalan ve Bagratlı Krallığı mimarisini yansıtan İŞHAN KİLİSESİ VE MANASTIRI, Altıparmak köyündeki BARHAL KİLİSESİ ve Tekkale köyü sınırlarında yer alan DÖRTKİLİSE mutlaka ziyaret edilmesi gereken resmi tescilli tarihi anıtlardır.
Doğu Karadeniz’in en köklü geçmişe sahip yerleşimlerinden biri olan YUSUFELİ, Çoruh Havzası’nın merkezinde sarp dağlar ile derin vadilerin şekillendirdiği eşsiz bir tarihi mirasa sahiptir. Google arama trendlerinde ilçenin geçmişini araştıran kullanıcıların en çok sorguladığı YUSUFELİ TARİHİ, sadece bir coğrafyanın değil, onlarca medeniyetin stratejik geçiş güzergahı oluşunun öyküsüdür. Resmi kaynaklar ve arkeolojik bulgular ışığında, Kalkolitik Çağ’dan günümüze uzanan kronolojik YUSUFELİ İLÇE TARİHÇESİ tüm detaylarıyla aşağıda derlenmiştir.
Çoruh Nehri ve kollarının oluşturduğu yaşam alanları, insanoğlunun bölgedeki ilk izlerini barındırmaktadır. YUSUFELİ DEMİRKÖY yakınlarında yapılan arkeolojik araştırmalarda bulunan bakır baltalar, ilçedeki ilk yerleşim izlerini M.Ö. 3000 (TUNÇ ÇAĞI) dönemine kadar indirmektedir. Bölge tarihsel süreç içerisinde; Hurri, Urartu, Kimmer, Saka, Pers, Roma ve Bizans hakimiyetinde kalmıştır. Gürcü Krallığı döneminde PERTAREK veya AKHALTİ adıyla anılan bölga, ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ hükümdarı 1. Alaaddin Keykubat zamanında gerçekleştirilen Selçuklu akınlarıyla Türk-İslam kültürünün etkisine girmeye başlamıştır.
🌙 [[ 2. OSMANLI İMPARATORLUĞU DÖNEMİ VE KİSKİM KAZASI ]] 🌙
Bölge, Kanuni Sultan Süleyman döneminde, 16 Ağustos 1552 tarihinde PERTEKREK SANCAĞI adıyla Osmanlı idari yapısına dahil edilmiş ve Erzurum Beylerbeyliği’ne bağlanmıştır. 19. yüzyıla gelindiğinde idari düzenlemeler değişmiş ve 1871 yılında KİSKİM adıyla bir nahiye olarak İspir kazasına dahil edilmiştir. YUSUFELİ RESMİ KURUM KAYITLARINA göre; takvimler 1879 yılını gösterdiğinde Erzurum vilayetine bağlı bağımsız bir KİSKİM KAZASI (ilçesi) kurulmuştur. Kaza merkezi olarak ilk önce ÖĞDEM köyü seçilmiş, 10 yıl sonra ise merkez 1889'da ERSİS (Yüncüler) köyüne taşınmıştır.
🇹🇷 [[ 3. İSMİNİN DEĞİŞMESİ VE CUMHURİYET DÖNEMİ ]] 🇹🇷
Uzun yıllar haritalarda Kiskim olarak geçen ilçenin adı, 1912 yılında dönemin Veliahdı Yusuf İzzettin Efendi’nin ismine izafeten YUSUFELİ olarak değiştirilmiştir. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde, 1915 yılında Rus işgaline uğrayan ilçe, ARTVİN çevresindeki Türk milis kuvvetlerinin teşkilatlanmasında son derece kritik bir askeri üs vazifesi görmüştür. Rus ordusunun çekilmesinin ardından, YUSUFELİ İLÇESİ 1926 yılında Erzurum'dan ayrılarak yeni kurulan ARTVİN iline (o dönemki adıyla Çoruh vilayeti) bağlanmıştır.
🌊 [[ 4. COĞRAFYANIN ŞEKİLLENDİRDİĞİ TARİH: YER DEĞİŞTİREN İLÇE ]] 🌊
YUSUFELİ YERLEŞİM YERİ, Türkiye ve dünya genelinde idari merkezi en çok değişen ilçelerden biridir. Kuruluşundan bu yana Osmanlı ve Cumhuriyet dönemleri boyunca resmi olarak tam 7 kez yer değiştirmek zorunda kalmıştır. Son olarak, Türkiye'nin vizyon projelerinden biri olan ve Çoruh Nehri üzerine inşa edilen YUSUFELİ BARAJİ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ (HES) projesi nedeniyle ilçe merkezi sular altında kalmış, ilçe sakinleri modern altyapıya sahip yepyeni bir YUSUFELİ YENİ YERLEŞİM YERİ alanına taşınmıştır. Bu taşınma hareketi, ilçenin tarihine "modern bir dönüşüm kroniği" olarak geçmiştir.
💡 {{ TARİH MERAKLILARI İÇİN YUSUFELİ KÜLTÜR ROTASI: }} İlçenin derin geçmişini canlı bir şekilde gözlemlemek isterseniz; 9. yüzyıldan kalan ve Bagratlı Krallığı mimarisini yansıtan İŞHAN KİLİSESİ VE MANASTIRI, Altıparmak köyündeki BARHAL KİLİSESİ ve Tekkale köyü sınırlarında yer alan DÖRTKİLİSE mutlaka ziyaret edilmesi gereken resmi tescilli tarihi anıtlardır.
